Sebastián Malleza, M.D.

Bu rehber, SSRI'lar arasında en uzun yarı ömre sahip olan ve bulimia nervoza için FDA onayı bulunan tek antidepresan olan fluoksetini ele almaktadır. Fluoksetin ayrıca majör depresif bozukluk, obsesif-kompulsif bozukluk, panik bozukluğu ve premenstrüel disforik bozukluk için ve olanzapin ile kombinasyon halinde bipolar I depresyon ve tedaviye dirençli depresyon için FDA onaylıdır. Yetişkinlerde, etkinliği baş başa yapılan depresyon çalışmalarında alt sıralarda yer almasına rağmen, yarı ömrü ve tolerabilitesi nedeniyle tercih edilen birinci basamak bir SSRI'dır. Atlanan dozlar, sertralin veya paroksetine kıyasla daha az bırakma belirtisine yol açar; bunun karşılığında aktivasyon, iştah kaybı ve çoğu SSRI'dan daha fazla sayıda, CYP2D6 ve CYP2C19 üzerinden gerçekleşen ilaç etkileşimi görülür. Rehber, fluoksetinin SSRI'lar arasındaki klinik konumunu, bulimide kullanılan 60 mg dozu, hangi birlikte reçete edilen ilaçların daha düşük doz veya başka bir antidepresan gerektirdiğini, fluoksetine ve fluoksetinden geçişi, dozun azaltılmasını (tapering) ve gebelik, emzirme dönemi ile yaşlı yetişkinlerde kullanımını ayrıntılı olarak ele almaktadır.

Bu rehber, şizofreni, akut mani, majör depresif bozuklukta ek tedavi ve -aripiprazolun aksine- bipolar I depresyonu için FDA onaylı bir dopamin parsiyel agonisti olan kariprazini ele almaktadır. Kısa vadede çok az kilo alımına veya prolaktin değişikliğine neden olur ve antipsikotikler arasında en az sedasyon yapanlardan biridir; bunun karşılığında doza bağlı akatizi, akut şizofrenide sınıfın alt sınırında bir etkinlik ve yarı ömrü bir ila üç hafta olan bir metabolit söz konusudur. Rehber, her endikasyondaki klinik konumlandırmasını, D3 hipotezini ve negatif belirti kanıtlarını, her dozun etkisinin değerlendirilmesinin neden haftalar aldığını, akatizi yönetimini, CYP3A4 inhibitörlerine bağlı doz azaltımlarını ve gebelik, emzirme ile yaşlı hastalarda kullanımını kapsamaktadır.

Bu rehber, şizofreni, bipolar I veya II depresyonu ve majör depresif bozukluğun ek tedavisi için onaylanmış ikinci kuşak bir antipsikotik olan lumateperonu ele almaktadır. Ekstrapiramidal semptomlar, prolaktin yükselmesi ve kilo artışı açısından düşük risk taşıyan bu ilacın başlıca dezavantajları somnolans ve akut şizofrenide 24 antipsikotik arasında en küçük etki büyüklüğüdür. Rehber; her endikasyondaki klinik konumlandırmayı ve diğer antipsikotiklerle karşılaştırmayı, tolerabilite profilinin arkasındaki reseptör mekanizmasını, sabit 42 mg dozu, dozun ne zaman düşürüleceğini ve kaçınılması gereken CYP3A4 indükleyicilerini; gebelik, emzirme ve yaşlı hastalarda kullanımı ayrıntılı biçimde ele almaktadır.

Bu rehber, 2026 yılının ortasında gerçekleşen sınıfının ilk iki onayını — DEHB için sentanafadin ve tip 1 narkolepsi için oveporekston — bunun yanı sıra OKB'de doz eşiklerine ilişkin yeni önerileri, renal riski belirleyen serum lityum düzeylerini ve AASM'nin kronik insomnide uykusuzluğa yönelik bilişsel davranışçı terapiyi (BDT-I) kombinasyon tedavisine kıyasla nasıl sıraladığını ele almaktadır.

Bu rehber, reçete yazan hekimlere antidepresan ilişkili hiponatremiye kanıta dayalı bir yaklaşım sunmaktadır: uygunsuz antidiürez sendromunun (SIAD) nasıl geliştiği, hangi hastaların ne zaman izlenmesi gerektiği, depresyonu taklit edebilen belirtilerin nasıl tanınacağı ve sonrasında tedavinin nasıl yönetileceği ile ilaç değiştirme stratejilerinin nasıl uygulanacağı.

Bu rehber, majör depresif bozukluk için FDA tarafından onaylanan ilk selektif 5-HT1A reseptör agonisti olan gepironu incelemektedir; olumlu cinsel yan etki profili ve kilo üzerinde nötr etkisi, EKG izlemi gerektiren doza bağımlı QTc uzaması, yemekle birlikte alınma zorunluluğu ve güçlü CYP3A4 inhibitörleriyle kontrendikasyonu ele alınmaktadır. Ayrıca gepironun onaya giden alışılmadık ölçüde tartışmalı yolu — dört FDA reddi ve FDA'nın 2023'te mütevazı bir kanıt temeline dayanarak onay vermesinden önce 2015'te danışma kurulunun etkililiği aleyhine verdiği oy — aktarılmaktadır.

Bu rehber, 2026 ASCP Yıllık Toplantısı'ndan klinik incelikleri derlemektedir: karmaşık tedavi rejimlerinin “farmakoarkeoloji” yoluyla azaltılması, FDA onayının neyi ortaya koyduğu ve neyi ortaya koymadığının doğru okunması, antipsikotik seçiminin ve klozapine erişimin etnik köken ve metabolizmaya göre uyarlanması (benign etnik nötropeni ve ilk trimester güvenliliği dâhil) ve montelukastın yaşa göre farklılaşan nöropsikiyatrik etkilerinin tanınması.

Bu rehber, dekstrometorfan/bupropiona dair kapsamlı bir genel bakış sunmaktadır: major depresif bozukluk için onaylanan ilk oral NMDA reseptör antagonisti ve Nisan 2026 itibarıyla Alzheimer hastalığına bağlı demansla ilişkili ajitasyon için FDA onayı alan ilk antipsikotik dışı ilaç. Rehber, ilacın kendine özgü etki mekanizmasını ve MDD'de hızlı antidepresan etki başlangıcını, endikasyona özgü titrasyon şemalarını (Alzheimer ajitasyonu için yeni 30 mg/105 mg tabletle uygulanan daha yavaş titrasyon dâhil), destekleyici kanıtları, CYP2D6 inhibisyonuna bağlı ilaç etkileşimlerini, yeni eklenen hiponatremi uyarısını ve yaşlı hastalar, CYP2D6 yavaş metabolize ediciler ile diğer popülasyonlara yönelik özel değerlendirmeleri kapsamaktadır.

Bu rehber, trisiklik antidepresanların güvenliliğini reçeteleme sürecinin tamamı boyunca ele almaktadır: CYP2D6 inhibitörü etkileşimleri (fluoksetin, paroksetin, bupropion), yavaş ve ultrahızlı metabolize edicilerde CPIC kılavuzluğunda dozlama, yapılandırılmış bir izlem çerçevesi, gebelik, emzirme ve yaşlı erişkinlerde ajan seçimi ve doz aşımının tanınması.

Bu rehber, trisiklik antidepresanları ikinci veya üçüncü basamak ajanlar olarak incelemekte; tersiyer ve sekonder amin ayrımı ile bunun tolerabiliteye yansımalarını, ajan seçimi için klinik karar çerçevesini, yaygın kullanılan altı ajanın tümü için referans aralıklarıyla birlikte AGNP kılavuzluğunda terapötik ilaç izlemini, doz ve titrasyon stratejilerini ve geçiş protokollerini ele almaktadır.

Bu rehber, antidepresana bağlı gastrointestinal yan etkileri — bulantı, diyare, konstipasyon ve ağız kuruluğu — reseptör temelli mekanizmalarla sınıflandırmakta, temel risk kademelerini ve doğrusal olmayan doz–yanıt örüntülerini tanımlamakta; değişim ölçütleri, ondansetron, kserostomi için pilokarpin ve nosebo etkisini azaltma stratejileri dahil semptoma özgü yönetim önerileri sunmaktadır.

Bu rehber, yaygın anksiyete bozukluğu için onaylanmış bir 5-HT1A parsiyel agonisti olan buspironun kapsamlı bir özetini sunmakta; GABAerjik olmayan kendine özgü mekanizmasını, farmakokinetiğini, önemli CYP3A4 ilaç etkileşimlerini, dozlama stratejilerini, yan etkilerini, özel popülasyonlara ilişkin çeşitli hususları ve bağımlılık riski taşımayan, sedasyon yapmayan bir anksiyolitik olarak klinik konumlanmasını ele almaktadır.