Slaytlar ve Metin Dökümü
Slayt 1 / 16
Bu bölümde, DEHB ilaçlarına odaklanacak ve bu ilaçların kardiyovasküler etkilerini ele alarak güvenlilik profillerini kapsamlı biçimde inceleyeceğiz.
Kaynaklar:
- Scott R. Beach, M.D.
Slayt 2 / 16
Stimülanların en tutarlı kardiyak etkilerinden biri kalp hızı üzerindedir. Ortalama olarak stimülanlar, kalp hızında dakikada yaklaşık 1 ila 6 atım düzeyinde hafif bir artışa yol açar. Bunun yanı sıra hem sistolik hem de diyastolik kan basıncını yaklaşık 1 ila 3 mmHg oranında yükseltir.
Kaynaklar:
- Torres-Acosta, N., O'Keefe, J. H., O'Keefe, C. L., & Lavie, C. J. (2020). Cardiovascular Effects of ADHD Therapies: JACC Review Topic of the Week. Journal of the American College of Cardiology, 76(7), 858–866. https://doi.org/10.1016/j.jacc.2020.05.081
Ücretsiz dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
İşlem başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin; tüm materyalleri oraya gönderdik.
Slayt 3 / 16
Ancak şunu göz önünde bulundurmak gerekir: Bireylerin %5 ila %15’inde kalp hızı ve kan basıncında daha belirgin artışlar görülebilir; bu durum, süregelen vital bulgu takibini zorunlu kılabilir. İlginç bir bulgu olarak, stimülanların hemodinamik artışlar açısından stimülan olmayan ilaçlara kıyasla daha fazla etki göstermediği saptanmıştır.
Kaynaklar:
- Torres-Acosta, N., O'Keefe, J. H., O'Keefe, C. L., & Lavie, C. J. (2020). Cardiovascular Effects of ADHD Therapies: JACC Review Topic of the Week. Journal of the American College of Cardiology, 76(7), 858–866. https://doi.org/10.1016/j.jacc.2020.05.081
Slayt 4 / 16
Üç ila beş yılı aşan uzun süreli stimülan kullanımının, yaklaşık 1,75 odds oranıyla hipertansiyon riskinde artışla ilişkili olduğu görülmektedir. Ayrıca doz-yanıt ilişkisi gösteren bir arteriyel hastalık riski artışı da söz konusudur.
Kaynaklar:
- Torres-Acosta, N., O'Keefe, J. H., O'Keefe, C. L., & Lavie, C. J. (2020). Cardiovascular Effects of ADHD Therapies: JACC Review Topic of the Week. Journal of the American College of Cardiology, 76(7), 858–866. https://doi.org/10.1016/j.jacc.2020.05.081
- Zhang, L., Yao, H., Li, L., Du Rietz, E., Andell, P., Garcia-Argibay, M., D'Onofrio, B. M., Cortese, S., Larsson, H., & Chang, Z. (2024). Attention-deficit/hyperactivity disorder medications and long-term risk of cardiovascular diseases. JAMA Psychiatry, 81(2), 178–187. https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2023.4294
Ücretsiz dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
İşlem başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin; tüm materyalleri oraya gönderdik.
Slayt 5 / 16
Stimülan reçete edilen hipertansiyonlu hastalarda, American College of Cardiology önerileri doğrultusunda dozu azaltmayı ya da ilacı kesmek gerekip gerekmediğini değerlendirmeyi düşünebilirsiniz. Önemli bir nokta olarak, stimülanların QTc uzaması veya torsade de pointes ile ilişkilendirilmediğini belirtmek gerekir.
Kaynaklar:
- Torres-Acosta, N., O'Keefe, J. H., O'Keefe, C. L., & Lavie, C. J. (2020). Cardiovascular Effects of ADHD Therapies: JACC Review Topic of the Week. Journal of the American College of Cardiology, 76(7), 858–866. https://doi.org/10.1016/j.jacc.2020.05.081
- Zhang, L., Yao, H., Li, L., Du Rietz, E., Andell, P., Garcia-Argibay, M., D'Onofrio, B. M., Cortese, S., Larsson, H., & Chang, Z. (2024). Attention-deficit/hyperactivity disorder medications and long-term risk of cardiovascular diseases. JAMA Psychiatry, 81(2), 178–187. https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2023.4294
Slayt 6 / 16
Stimülan kullanımına ilişkin sıkça gündeme gelen önemli bir soru, kardiyovasküler hastalığı olan ya da bu açıdan risk taşıyan hastalarda tarama ve güvenlilik değerlendirmesidir. Her şeyden önce, kardiyak açıdan stimülan kullanımına görece kontrendikasyonlar bulunduğunu bilmek önemlidir. Bunlar arasında kontrolsüz hipertansiyon, anjina, geçirilmiş miyokard enfarktüsü, aritmi, ciddi kapak hastalığı, kardiyomiyopati, kalp yetmezliği ve yapısal kardiyak anomaliler sayılabilir.
Kaynaklar:
- Vetter, V. L., Elia, J., Erickson, C., Berger, S., Blum, N., Uzark, K., Webb, C. L., & American Heart Association Council on Cardiovascular Disease in the Young Congenital Cardiac Defects Committee and Council on Cardiovascular Nursing. (2008). Cardiovascular monitoring of children and adolescents with heart disease receiving medications for attention deficit/hyperactivity disorder: A scientific statement from the American Heart Association. Circulation, 117(18), 2407–2423. https://doi.org/10.1161/CIRCULATIONAHA.107.189473
- National Institute for Health and Care Excellence. (2019). *Attention deficit hyperactivity disorder: Diagnosis and management* (NICE Guideline No. 87). https://www.nice.org.uk/guidance/ng87
Ücretsiz dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
İşlem başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin; tüm materyalleri oraya gönderdik.
Slayt 7 / 16
Hekimler ayrıca edinilmiş kardiyovasküler risk faktörlerini de değerlendirmelidir; koroner arter hastalığı, periferik arter hastalığı ve metabolik sendrom gibi durumlar, kontrendikasyon oluşturmasa da ek risk faktörleri arasında yer alabilir.
Kaynaklar:
- Vetter, V. L., Elia, J., Erickson, C., Berger, S., Blum, N., Uzark, K., Webb, C. L., & American Heart Association Council on Cardiovascular Disease in the Young Congenital Cardiac Defects Committee and Council on Cardiovascular Nursing. (2008). Cardiovascular monitoring of children and adolescents with heart disease receiving medications for attention deficit/hyperactivity disorder: A scientific statement from the American Heart Association. Circulation, 117(18), 2407–2423. https://doi.org/10.1161/CIRCULATIONAHA.107.189473
- National Institute for Health and Care Excellence. (2019). *Attention deficit hyperactivity disorder: Diagnosis and management* (NICE Guideline No. 87). https://www.nice.org.uk/guidance/ng87
Slayt 8 / 16
Aile öyküsünü de sorgulamak büyük önem taşır: Erken yaşta ani kardiyak ölüm, kardiyomiyopati, uzun QT sendromu ve Brugada sendromu gibi durumlar araştırılmalıdır. Hastalara kardiyak semptomlar da sorulmalıdır: Eforla ortaya çıkan göğüs ağrısı, açıklanamayan senkop veya presenkop, çarpıntı ya da eforla ilişkili dispne yaşayıp yaşamadıkları değerlendirilmelidir.
Kaynaklar:
- Vetter, V. L., Elia, J., Erickson, C., Berger, S., Blum, N., Uzark, K., Webb, C. L., & American Heart Association Council on Cardiovascular Disease in the Young Congenital Cardiac Defects Committee and Council on Cardiovascular Nursing. (2008). Cardiovascular monitoring of children and adolescents with heart disease receiving medications for attention deficit/hyperactivity disorder: A scientific statement from the American Heart Association. Circulation, 117(18), 2407–2423. https://doi.org/10.1161/CIRCULATIONAHA.107.189473
- National Institute for Health and Care Excellence. (2019). Attention deficit hyperactivity disorder: Diagnosis and management (NICE Guideline No. 87). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK493361/
Ücretsiz dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
İşlem başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin; tüm materyalleri oraya gönderdik.
Slayt 9 / 16
Bazı kılavuzlar, herhangi bir DEHB ilacına başlamadan önce bazal kalp hızı, kan basıncı, boy ve ağırlığın ölçülmesini ve bu değerlerin yaşa uygun normatif verilerle karşılaştırılmasını önermektedir. EKG evrensel olarak zorunlu değildir. Mevcut konsensüse göre, stimülan başlanan hastalarda EKG taraması klinisyenin takdirine bırakılmalı; öykü, aile öyküsü ve muayene bulgularına göre şekillendirilmelidir. Herhangi bir kardiyak risk faktörü saptanırsa, stimülan başlamadan önce EKG, ekokardiyografi veya Cardiology konsültasyonu gibi ek değerlendirmeler yapılması önemlidir.
Kaynaklar:
- National Institute for Health and Care Excellence. (2019). Attention deficit hyperactivity disorder: Diagnosis and management (NICE Guideline No. 87). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK493361/
- Perrin, J. M., Friedman, R. A., Knilans, T. K., Black Box Working Group, & Section on Cardiology and Cardiac Surgery. (2008). Cardiovascular monitoring and stimulant drugs for attention-deficit/hyperactivity disorder. Pediatrics, 122(2), 451–453. https://doi.org/10.1542/peds.2008-1573
- Olagunju, A. E., & Ghoddusi, F. (2024). Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder in Adults. *American Family Physician*, *110*(2), 157–166. https://doi.org/10.1001/PMID:39172673
Slayt 10 / 16
Altta yatan kardiyovasküler riski olan hastalarda, yapısal kardiyak anomalisi veya başka ciddi kalp sorunları bulunan hastalarda DEHB ilaçlarının kullanımına ilişkin bir FDA uyarısı mevcuttur. Bununla birlikte, kardiyovasküler hastalık mutlak bir kontrendikasyon değildir.
Kaynaklar:
- Verghese, C., Patel, P., & Abdijadid, S. (2024, October 29). Methylphenidate. In *StatPearls* [Internet]. StatPearls Publishing. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK482451/
Ücretsiz dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
İşlem başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin; tüm materyalleri oraya gönderdik.
Slayt 11 / 16
Gözlemsel verilerin meta-analizleri, önceden var olan kardiyovasküler hastalığı olan ve stimülan reçete edilen bireylerde kardiyovasküler olay riskinin daha yüksek olabileceğine işaret etmektedir; ancak bu bulgular istatistiksel anlamlılık düzeyine ulaşmamıştır. Stimülan kullanan hastalarda aritmi, kalp yetmezliği, iskemik kalp hastalığı veya inme açısından anlamlı bir artış saptanmamıştır.
Kaynaklar:
- Zhang, L., Yao, H., Li, L., Du Rietz, E., Andell, P., Garcia-Argibay, M., D'Onofrio, B. M., Cortese, S., Larsson, H., & Chang, Z. (2022). Risk of cardiovascular diseases associated with medications used in attention-deficit/hyperactivity disorder: A systematic review and meta-analysis. JAMA Network Open, 5(11), e2243597. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2022.43597
Slayt 12 / 16
2024 yılında yürütülen bir kohort çalışmasında, metilfenidat ile tedavi edilen hastaların ilk altı ayda tedavi almayan eşleştirilmiş kontrollere kıyasla biraz daha yüksek kardiyovasküler olay hızı gösterdiği saptanmıştır. Ancak önceden var olan kardiyovasküler hastalığa göre risk açısından herhangi bir fark bulunmamıştır. Stimülanların ayrıca ani kardiyak ölüm riskini temel popülasyon oranlarının ötesine taşıdığı da gösterilememiştir.
Kaynaklar:
- Zhang, L., Yao, H., Li, L., Du Rietz, E., Andell, P., Garcia-Argibay, M., D'Onofrio, B. M., Cortese, S., Larsson, H., & Chang, Z. (2022). Risk of cardiovascular diseases associated with medications used in attention-deficit/hyperactivity disorder: A systematic review and meta-analysis. JAMA Network Open, 5(11), e2243597. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2022.43597
- Garcia-Argibay, M., Bürkner, P. C., Lichtenstein, P., Zhang, L., D'Onofrio, B. M., Andell, P., Chang, Z., Cortese, S., & Larsson, H. (2024). Methylphenidate and short-term cardiovascular risk. *JAMA Network Open*, *7*(3), e241349. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2024.1349
Ücretsiz dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
İşlem başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin; tüm materyalleri oraya gönderdik.
Slayt 13 / 16
DEHB’de kullanılan stimülan olmayan ilaçlar arasında atomoksetin, QT uzaması açısından incelenmiş ve bu konuda altın standart yöntem olan Kapsamlı QT çalışmasına konu olmuştur. Bu çalışmada atomoksetin büyük QT değişikliklerine yol açmamış; ancak plazma düzeyi arttıkça QTc’de hafif, konsantrasyon bağımlı bir artış gözlemlenmiştir. CYP2D6 yavaş metabolize edicilerin veya 2D6 inhibitörü kullananların atomoksetin konsantrasyonlarının daha yüksek seyredebileceğini ve bunun kalp hızı ile kan basıncında daha belirgin artışlara yol açabileceğini göz önünde bulundurmak gerekir.
Kaynaklar:
- Fedder, D., Patel, H., & Saadabadi, A. (2023). Atomoxetine. In *StatPearls* [Internet]. StatPearls Publishing. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK493234/
- Loghin, C., Haber, H., Beasley, C. M., Jr., Kauffman, L., & Wernicke, J. F. (2013). Effects of atomoxetine on the QT interval in healthy CYP2D6 poor metabolizers. British Journal of Clinical Pharmacology, 75(2), 538–549. https://doi.org/10.1111/j.1365-2125.2012.04382.x
Slayt 14 / 16
Viloksazinin de kan basıncı ve kalp hızında ılımlı artışlara neden olduğu gösterilmiştir. Yetişkinlerin %4’ünde taşikardi bildirilmiş olup bu oran plaseboda yalnızca %1’dir. Bununla birlikte, viloksazin genel olarak stimülanlara kıyasla görece iyi huylu bir kardiyovasküler profile sahip kabul edilmektedir; ancak tedavi öncesinde ve süresince kan basıncının izlenmesi yine de önerilmektedir. Viloksazin için yapılan Kapsamlı QT çalışması, supraterапötik dozlarda bile QTc veya QRS uzaması olmadığını ortaya koymuştur.
Kaynaklar:
- Mansour, G. K., Sayed, S. B. H., Al-Badri, S. G., Abdalla, M. G. A., & Abo-Elnour, D. E. (2026). The Viloxazine Paradox: A Noradrenergic Agent's Journey From Antidepressant Obscurity to ADHD Precision Therapy. CNS Neuroscience & Therapeutics, 32(4), e70839. https://doi.org/10.1002/cns.70839
Ücretsiz dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
İşlem başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin; tüm materyalleri oraya gönderdik.
Slayt 15 / 16
Bu bölümün temel noktalarını özetlemek gerekirse: Stimülanlar ortalama olarak kalp hızı ve kan basıncında hafif artışlara yol açmakla birlikte, bireylerin %5 ila %15’inde daha belirgin artışlar görülebilir. Stimülanlar, hemodinamik artışlar açısından stimülan olmayan ilaçlara kıyasla daha fazla etki göstermemektedir. Ayrıca stimülanlar QTc uzaması veya torsade de pointes ile ilişkilendirilmemektedir.
Slayt 16 / 16
Stimülan kullanımına görece kontrendikasyonlar arasında kontrolsüz hipertansiyon, anjina, geçirilmiş miyokard enfarktüsü, aritmi, ciddi kapak hastalığı, kardiyomiyopati, kalp yetmezliği ve yapısal kardiyak anomaliler yer almaktadır. Stimülan kullanımıyla aritmi, kalp yetmezliği, iskemik kalp hastalığı veya inme açısından anlamlı bir artış saptanmamış olmakla birlikte, önceden var olan kardiyovasküler hastalığı olanlarda kardiyovasküler olay riskinin daha yüksek olabileceğine dair bulgular mevcuttur.
Ücretsiz dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
İşlem başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin; tüm materyalleri oraya gönderdik.
