Slaytlar ve Metin Dökümü
Slayt 1 / 23
Bipolar Depresyon için Atipik Antipsikotikler konusuna hoş geldiniz.
Kaynaklar:
- Chris Aiken, M.D.
Slayt 2 / 23
Bipolar depresyonu tedavi eden beş, hatta belki altı atipik ya da ikinci kuşak antipsikotik bulunmaktadır. Tedavi derken FDA onaylı olanları kastediyorum. Bu dersin özü şudur: Mevcut antipsikotiklerin büyük çoğunluğu depresyona yardımcı olmaz. Neden yardımcı olsunlar ki? Dopamini bloke etmek depresyonu iyileştirmenin bir yolu değildir. Bu da bize bu ilaçların nasıl çalıştığına dair önemli bir ipucu veriyor: Depresyona etkileri genellikle düşük doz aralığında ortaya çıkıyor; çünkü bu dozlarda dopamini o kadar güçlü bloke etmiyorlar.
Kaynaklar:
- Li, S., Wang, Y., Li, T., Zhai, J., Shu, L., & Zhou, Y. (2024). Efficacy and tolerability of FDA-approved atypical antipsychotics for the treatment of bipolar depression: A systematic review and network meta-analysis. European Psychiatry, 67, e14. https://doi.org/10.1192/j.eurpsy.2024.25
- Aiken, C., & Ghaemi, S. N. (2020). An overview of atypical antipsychotics for bipolar depression. Psychiatric Times, 37(11), 12-17. https://tinyurl.com/4a2r5epf
Ücretsiz dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
İşlem başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin; tüm materyalleri oraya gönderdik.
Slayt 3 / 23
Bu ilaçların tam olarak nasıl çalıştığını bilmiyoruz. Dopamin D3 iletimini ya da serotonerjik iletimi artırıyor olabilirler. Kesin bir yanıtımız yok. Ancak önerilen mekanizmalar her ilaç için farklı ve bu önemli bir nokta; çünkü bir ilaca yanıt vermeyen hasta, bir diğerine yanıt verebilir.
Kaynaklar:
- Li, S., Wang, Y., Li, T., Zhai, J., Shu, L., & Zhou, Y. (2024). Efficacy and tolerability of FDA-approved atypical antipsychotics for the treatment of bipolar depression: A systematic review and network meta-analysis. European Psychiatry, 67, e14. https://doi.org/10.1192/j.eurpsy.2024.25
- Aiken, C., & Ghaemi, S. N. (2020). An overview of atypical antipsychotics for bipolar depression. Psychiatric Times, 37(11), 12-17. https://tinyurl.com/4a2r5epf
Slayt 4 / 23
Antipsikotiklerin hepsinin bipolar depresyonu tedavi etmediği gibi, hepsinin maniyi de tedavi etmediğini belirtmek gerekir. Örneğin brekspipirazol, büyük mani çalışmalarında başarısız olmuştur; bazıları ise hiç test edilmemiştir. Dolayısıyla bu ilaçları mani tedavisinde kullanmak her zaman doğru olmayabilir. Ne yazık ki bipolar depresyon için FDA onaylı olanların büyük kısmı mani için onaylı değildir. Her iki duygu durumu için de onayı olan yalnızca iki ilaç vardır: ketiapin ve kariprazin.
Kaynaklar:
- Aiken, C., & Ghaemi, S. N. (2020). An overview of atypical antipsychotics for bipolar depression. Psychiatric Times, 37(11), 12-17. https://tinyurl.com/4a2r5epf
- Vieta, E., Sachs, G., Chang, D., Hellsten, J., Brewer, C., Peters-Strickland, T., & Hefting, N. (2021). Two randomized, double-blind, placebo-controlled trials and one open-label, long-term trial of brexpiprazole for the acute treatment of bipolar mania. Journal of Psychopharmacology, 35(8), 971–982. https://doi.org/10.1177/0269881120985102
Ücretsiz dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
İşlem başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin; tüm materyalleri oraya gönderdik.
Slayt 5 / 23
Asenapine gelince; bipolar depresyonda FDA onayı bulunmuyor, ancak bu endikasyonda onu destekleyen iki önemli bulgu var. Birincisi, büyük bir kontrollü çalışmada bipolar depresyonu önlediği gösterilmiş; bu olumlu bir işaret. İkincisi, küçük randomize bir çalışmada bipolar depresyonu tedavi ettiği görülmüş. Yani bir potansiyeli var. Diğer seçenekler işe yaramamışsa ya da sorun çıkarmışsa, asenapini değerlendirmek mantıklı olabilir. Ayrıca karma durumlarda maniyi de tedavi ediyor. Bazı hastalar için faydalı olacaktır, ancak kesinlikle ilk tercih değildir.
Kaynaklar:
- Szegedi, A., Durgam, S., Mackle, M., Yu, S. Y., Wu, X., Mathews, M., & Landbloom, R. P. (2018). Randomized, double-blind, placebo-controlled trial of asenapine maintenance therapy in adults with an acute manic or mixed episode associated with bipolar I disorder. The American Journal of Psychiatry, 175(1), 71-79. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2017.16040419
- El-Mallakh, R. S., Nuss, S., Gao, D., Gao, Y., Ahmad, S. C., Schrodt, C., & Adler, C. (2020). Asenapine in the treatment of bipolar depression. Psychopharmacology Bulletin, 50(1), 8-18. https://doi.org/10.64719/pb.4597
Slayt 6 / 23
Peki ilk tercih olarak hangisini seçmelisiniz? Bu kolay bir soru değil; her ilaç birbirinden farklı. Hastanızda belirgin anksiyete ve uykusuzluk varsa ki bu çok sık görülür, ketiapin yani Seroquel muhtemelen en güçlü etkiyi sağlayacak seçenektir. Çünkü ketiapin, antipsikotikler arasında uyku üzerinde olumlu etkisi olan tek ilaçtır.
Kaynaklar:
- Li, S., Wang, Y., Li, T., Zhai, J., Shu, L., & Zhou, Y. (2024). Efficacy and tolerability of FDA-approved atypical antipsychotics for the treatment of bipolar depression: A systematic review and network meta-analysis. European Psychiatry, 67, e14. https://doi.org/10.1192/j.eurpsy.2024.25
Ücretsiz dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
İşlem başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin; tüm materyalleri oraya gönderdik.
Slayt 7 / 23
Hepsi sedatif olduğuna göre hepsi uyku sağlamaz mı diye düşünebilirsiniz. Ancak bu listede yalnızca ketiapin uyku kalitesini de iyileştiriyor ve bu, hastaların günlük yaşamı açısından çok daha anlamlı bir fark yaratıyor. Bunun yanı sıra ketiapinin kendine özgü anksiyete giderici etkileri var; bu etkiler hem bipolar bozuklukta hem de yaygın anksiyete bozukluğunda yapılan kontrollü çalışmalarla kanıtlanmış. Hatta ketiapin, yaygın anksiyete bozukluğu için neredeyse FDA onayı alıyordu. Etkili olduğuna dair veriler mevcuttu, ancak onay verilmedi. FDA, bu ilacın yan etki ve risklerinin çok fazla olduğunu ve anksiyetesi olan herkese yaygın biçimde kullanılmasının uygun olmadığını düşündü; bu karar büyük olasılıkla doğruydu. Anksiyetesi olan herkesin ketiapin kullanmasını istemeyiz. Ancak tedavisi oldukça güç olan bipolar anksiyete için ketiapin iyi bir seçenektir.
Kaynaklar:
- Li, S., Wang, Y., Li, T., Zhai, J., Shu, L., & Zhou, Y. (2024). Efficacy and tolerability of FDA-approved atypical antipsychotics for the treatment of bipolar depression: A systematic review and network meta-analysis. European Psychiatry, 67, e14. https://doi.org/10.1192/j.eurpsy.2024.25
- Hirschfeld, R. M., Weisler, R. H., Raines, S. R., Macfadden, W., & BOLDER Study Group. (2006). Quetiapine in the treatment of anxiety in patients with bipolar I or II depression: A secondary analysis from a randomized, double-blind, placebo-controlled study. The Journal of Clinical Psychiatry, 67(3), 355–362. https://doi.org/10.4088/jcp.v67n0304
Slayt 8 / 23
Bununla birlikte, ketiapinle başlamak istemeyeceğiniz durumlar da olabilir. Bazı hastalarda aşırı sedasyon yaratıyor ve kilo alımı riski diğerlerine kıyasla daha yüksek. Bu tolerabilite sorunları beni düşündürüyor. Bir çalışmada, psikiyatrik ilaçların yan etkileri nedeniyle acil servise başvuran hastalar incelendiğinde, ketiapin bu başvuruların en sık nedenlerinden biri olarak öne çıkıyordu. Bazı hastalar düşük tansiyon nedeniyle düşme yaşıyor; ilaç hipotansiyona yol açabiliyor. Bazıları ise aşırı yorgunluktan şikâyet ediyor.
Kaynaklar:
- Li, S., Wang, Y., Li, T., Zhai, J., Shu, L., & Zhou, Y. (2024). Efficacy and tolerability of FDA-approved atypical antipsychotics for the treatment of bipolar depression: A systematic review and network meta-analysis. European Psychiatry, 67, e14. https://doi.org/10.1192/j.eurpsy.2024.25
- Hampton, L. M., Daubresse, M., Chang, H. Y., Alexander, G. C., & Budnitz, D. S. (2014). Emergency department visits by adults for psychiatric medication adverse events. JAMA Psychiatry, 71(9), 1006–1014. https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2014.436
Ücretsiz dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
İşlem başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin; tüm materyalleri oraya gönderdik.
Slayt 9 / 23
Tolerabilite daha fazla önem taşıyorsa, ilk tercih olarak lurasidonu ya da lumateperonu düşünebilirsiniz. Lurasidone metabolik etkiler ve kilo alımı açısından oldukça iyi tolere ediliyor; ancak akatizi riski, yani pek çok hastayı rahatsız eden o huzursuz, yerinde duramama hissi, biraz daha yüksek. Lumateperone ise bu sınıf içinde görece iyi tolere edilen bir ilaç. Başlıca riski sedasyon, ama gece alındığında bu o kadar da sorun olmaz. Akatizi ve kilo alımı oranları düşük. Bir ipucu olarak şunu belirteyim: İlaç rehberi başlangıç dozunu tedavi dozu olan günde 42 mg olarak gösteriyor. Ancak piyasaya çıktığından bu yana edinilen deneyimler, daha düşük dozla başlanması gerektiğini ortaya koyuyor. Nitekim şimdi buna olanak tanıyan daha düşük doz formları da üretilmiş durumda.
Kaynaklar:
- Li, S., Wang, Y., Li, T., Zhai, J., Shu, L., & Zhou, Y. (2024). Efficacy and tolerability of FDA-approved atypical antipsychotics for the treatment of bipolar depression: A systematic review and network meta-analysis. European Psychiatry, 67, e14. https://doi.org/10.1192/j.eurpsy.2024.25
- Peng, H., Yan, K., Liu, S., Li, X., Wang, X., Peng, P., Li, X., Wu, M., Xu, H., Wu, Q., Liu, T., & Li, Z. (2024). Efficacy and safety of lumateperone for bipolar depression and schizophrenia: a systematic review and meta-analysis. The International Journal of Neuropsychopharmacology, 27(11), pyae052. https://doi.org/10.1093/ijnp/pyae052
Slayt 10 / 23
Kariprazine gelince; bu sınıf içinde hem depresyonu hem maniyi tedavi etmesi ve görece iyi tolere edilmesiyle öne çıkan kapsamlı bir ilaç. Peki neden herkese bunu önermiyoruz? Çünkü diğerlerine kıyasla etki büyüklüğü en düşük olan ilaç bu.
Kaynaklar:
- Li, S., Wang, Y., Li, T., Zhai, J., Shu, L., & Zhou, Y. (2024). Efficacy and tolerability of FDA-approved atypical antipsychotics for the treatment of bipolar depression: A systematic review and network meta-analysis. European Psychiatry, 67, e14. https://doi.org/10.1192/j.eurpsy.2024.25
- Earley, W. R., Burgess, M. V., Khan, B., Rekeda, L., Suppes, T., Tohen, M., & Calabrese, J. R. (2020). Efficacy and safety of cariprazine in bipolar I depression: A double-blind, placebo-controlled phase 3 study. Bipolar Disorders, 22(4), 372–384. https://doi.org/10.1111/bdi.12852
Ücretsiz dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
İşlem başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin; tüm materyalleri oraya gönderdik.
Slayt 11 / 23
Bir de olanzapin-fluoksetin kombinasyonu var. Bu, antipsikotiğin yalnızca antidepresanla birlikte etkili olduğu tek kombinasyon; dolayısıyla ikisini birlikte kullanmak zorunlu. Fluoksetinle birlikte kullanmanın FDA onayının ötesinde de gerekçeleri var. Fluoksetin, olanzapinin en büyük riski olan kilo alımını bir ölçüde azaltmaya yardımcı olabiliyor. Zaten bu kombinasyondan kaçınılmasının temel nedeni de bu: Metabolik sorunlar ve kilo alımı açısından en yüksek riske sahip seçenek. Bu yüzden ilk tercih olmamalı; ancak tamamen göz ardı da edilmemeli. Bipolar depresyonda oldukça etkili olabiliyor, etki büyüklüğü iyi ve bazı hastalar için gerçekten hayat değiştirici bir fark yaratıyor. Üstelik bu kombinasyonla kilo almayan hastalar da göreceksiniz.
Kaynaklar:
- Yatham, L. N., Kennedy, S. H., Parikh, S. V., Schaffer, A., Bond, D. J., Frey, B. N., Sharma, V., Goldstein, B. I., Rej, S., Beaulieu, S., Alda, M., MacQueen, G., Milev, R. V., Ravindran, A., O'Donovan, C., McIntosh, D., Lam, R. W., Vazquez, G., Kapczinski, F., McIntyre, R. S., & Berk, M. (2018). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) and International Society for Bipolar Disorders (ISBD) 2018 guidelines for the management of patients with bipolar disorder. Bipolar Disorders, 20(2), 97–170. https://doi.org/10.1111/bdi.12609
Slayt 12 / 23
Şimdi bu ilaçlara ilişkin bazı kalıp yargıları bir kenara bırakalım. Herkes olanzapinle kilo almaz. Anlamlı düzeyde kilo alanların oranı yaklaşık %50, bu elbette yüksek bir oran; ancak bana kilo alamadıklarından yakınan ve biraz kilo almak istediklerini söyleyen hastalarım var. Yani bu evrensel bir etki değil. Gerçekten de hastanın genetik yapısının ilaçla nasıl etkileşime girdiğine bağlı.
Kaynaklar:
- Yatham, L. N., Kennedy, S. H., Parikh, S. V., Schaffer, A., Bond, D. J., Frey, B. N., Sharma, V., Goldstein, B. I., Rej, S., Beaulieu, S., Alda, M., MacQueen, G., Milev, R. V., Ravindran, A., O'Donovan, C., McIntosh, D., Lam, R. W., Vazquez, G., Kapczinski, F., McIntyre, R. S., & Berk, M. (2018). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) and International Society for Bipolar Disorders (ISBD) 2018 guidelines for the management of patients with bipolar disorder. Bipolar Disorders, 20(2), 97–170. https://doi.org/10.1111/bdi.12609
Ücretsiz dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
İşlem başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin; tüm materyalleri oraya gönderdik.
Slayt 13 / 23
Özetle, bipolar depresyona yardımcı olan antipsikotik sayısı sınırlı. Bu ilaçlar iki hafta içinde hızlı etki gösteriyor; tam etkiyi değerlendirmek için dört haftaya kadar bekleyebilirsiniz. Ne yazık ki bunların yalnızca birkaçı maniyi hem önlemede hem de tedavi etmede etkili.
Kaynaklar:
- Li, S., Wang, Y., Li, T., Zhai, J., Shu, L., & Zhou, Y. (2024). Efficacy and tolerability of FDA-approved atypical antipsychotics for the treatment of bipolar depression: A systematic review and network meta-analysis. European Psychiatry, 67, e14. https://doi.org/10.1192/j.eurpsy.2024.25
- Ramadan, S., Tay, L., Kaur, H., Parrish, T., Abdelmoteleb, S., Totlani, J., … & IsHak, W. W. (2025). Bipolar disorder: Systematic review of approved psychiatric medications (2008–2024) and pipeline Phase-3 medications. Journal of Affective Disorders, 119778. https://doi.org/10.1016/j.jad.2025.119778
Slayt 14 / 23
Antipsikotiklerin bir diğer sorunu da tolerabilite. Bu ilaçların büyük çoğunluğunda kilo alımı, sedasyon, hipotansiyon, akatizi ya da EPS ve kas sertliği gibi çeşitli kas-iskelet sorunlarıyla karşılaşılabiliyor. Uzun süreli kullanımda ise tardif diskinezi riski gündeme geliyor.
Kaynaklar:
- Yatham, L. N., Kennedy, S. H., Parikh, S. V., Schaffer, A., Bond, D. J., Frey, B. N., Sharma, V., Goldstein, B. I., Rej, S., Beaulieu, S., Alda, M., MacQueen, G., Milev, R. V., Ravindran, A., O'Donovan, C., McIntosh, D., Lam, R. W., Vazquez, G., Kapczinski, F., McIntyre, R. S., & Berk, M. (2018). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) and International Society for Bipolar Disorders (ISBD) 2018 guidelines for the management of patients with bipolar disorder. Bipolar Disorders, 20(2), 97–170. https://doi.org/10.1111/bdi.12609
Ücretsiz dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
İşlem başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin; tüm materyalleri oraya gönderdik.
Slayt 15 / 23
Tardif diskinezi, bu yeni kuşak antipsikotiklerde bile şaşırtıcı biçimde sık görülüyor. Yıllık %3 ila %6 oranında ortaya çıkıyor; 50 yaş üzerinde risk daha da yüksek. Bu rakamları topladığınızda, yaklaşık 10 yıl antipsikotik kullanan bir hastada tardif diskinezi gelişme riskinin %25’e ulaştığını görüyorsunuz. Bu ciddi bir risk ve başka seçeneklerimiz varsa bu ilaçlardan kaçınmamı sağlayan önemli bir etken.
Kaynaklar:
- Correll, C. U., Detraux, J., De Lepeleire, J., & De Hert, M. (2015). Effects of antipsychotics, antidepressants and mood stabilizers on risk for physical diseases in people with schizophrenia, depression and bipolar disorder. World Psychiatry, 14(2), 119–136. https://doi.org/10.1002/wps.20204
- Aquino, C. C., & Lang, A. E. (2014). Tardive dyskinesia syndromes: current concepts. Parkinsonism & Related Disorders, 20(Suppl 1), S113-S117. https://doi.org/10.1016/S1353-8020(13)70028-2
Slayt 16 / 23
Duygu durum bozukluklarında antipsikotiği durdurmamı gerektiren bazı yan etkiler de var. Şizofreni söz konusu olduğunda ilacı sürdürmek zorunda kalabiliriz; ancak duygu durum bozukluklarında başka seçeneklerimiz olduğundan, hiperprolaktinemi gelişirse antipsikotiği kesmeyi düşünebiliriz. Hiperprolaktinemi meme büyümesine, kanser riskinin artmasına ve cinsel işlev bozukluğuna yol açabilir. Tedavisinde örneğin 2,5 mg bromokriptin kullanılabilir. Metformin de bir miktar iyileşme sağlıyor, ancak tedavisi güç bir durum. Bu nedenle ilacı kesmek gerekebilir.
Kaynaklar:
- Lu, Z., Sun, Y., Zhang, Y., Chen, Y., Guo, L., Liao, Y., Kang, Z., Feng, X., & Yue, W. (2022). Pharmacological treatment strategies for antipsychotic-induced hyperprolactinemia: a systematic review and network meta-analysis. Translational Psychiatry, 12(1), 267. https://doi.org/10.1038/s41398-022-02027-4
Ücretsiz dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
İşlem başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin; tüm materyalleri oraya gönderdik.
Slayt 17 / 23
Son olarak, antipsikotik kullanımı sırasında diyabet gelişirse ilacı kesmek gerekir. Bu da bizi metabolik yan etkilere getiriyor; bu etkiler özellikle ketiapin ve olanzapinde sık görülüyor. Hafif önlemlerden daha yoğun müdahalelere, örneğin antipsikotiğe bağlı kilo alımı için GLP-1 enjeksiyonlarına kadar çeşitli stratejiler mevcut. Ben probiyotik ve omega-3 ile başlamayı tercih ediyorum. Her ikisinin de kontrollü çalışmalarda metabolik etkileri önlediği gösterilmiş; üstelik her ikisi de bipolar depresyona olumlu katkı sağlıyor. Bu yüzden başlangıç için iyi bir tercih.
Kaynaklar:
- Xu, F., Fan, W., Wang, W., Tang, W., Yang, F., Zhang, Y., Cai, J., Song, L., & Zhang, C. (2019). Effects of omega-3 fatty acids on metabolic syndrome in patients with schizophrenia: a 12-week randomized placebo-controlled trial. Psychopharmacology, 236(4), 1273–1279. https://doi.org/10.1007/s00213-018-5136-9
- Marangell, L. B., Suppes, T., Ketter, T. A., Dennehy, E. B., Zboyan, H., Kertz, B., Nierenberg, A., Calabrese, J., Wisniewski, S. R., & Sachs, G. (2006). Omega-3 fatty acids in bipolar disorder: clinical and research considerations. Prostaglandins, Leukotrienes, and Essential Fatty Acids, 75(4-5), 315–321. https://doi.org/10.1016/j.plefa.2006.07.008
Slayt 18 / 23
Melatonin de antipsikotiklere bağlı kilo alımını bir ölçüde azaltıyor. Bu, birkaç kontrollü çalışmadan elde edilen bir bulgu. Aynı zamanda, gece iyi uyuyan ve karanlıkta uyuyan kişilerin daha az kilo aldığını ve daha az metabolik sorun yaşadığını biliyoruz; çünkü karanlık ortam beyindeki melatonin üretimini artırıyor. Melatonin takviyesi almak da bu sürece katkı sağlıyor.
Kaynaklar:
- Romo-Nava, F., Alvarez-Icaza González, D., Fresán-Orellana, A., Saracco Alvarez, R., Becerra-Palars, C., Moreno, J., Ontiveros Uribe, M. P., Berlanga, C., Heinze, G., & Buijs, R. M. (2014). Melatonin attenuates antipsychotic metabolic effects: an eight-week randomized, double-blind, parallel-group, placebo-controlled clinical trial. Bipolar Disorders, 16(4), 410–421. https://doi.org/10.1111/bdi.12196
Ücretsiz dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
İşlem başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin; tüm materyalleri oraya gönderdik.
Slayt 19 / 23
Daha farmakolojik yaklaşımlara geçecek olursak, ben metforminle başlıyorum. Metformin, kilo alımı kontrolden çıkmadan erken dönemde başlandığında en iyi sonucu veriyor. Bunun için hastanın sabah aynı terazide, çıplak olarak, tuvaleti kullandıktan ve kahvaltı etmeden önce ölçtüğü stabil bir başlangıç kilosunu belirlemesi gerekiyor. İlacı başlamadan önce bu ölçümü alın ve bir ay sonra tekrarlayın. Bir ay içinde vücut ağırlığının %5 veya daha fazlası kadar kilo aldıysa, kilo almaya devam etme riski yüksek demektir ve bu sorunu önlemek için metformin başlamayı düşünebilirsiniz.
Kaynaklar:
- Carolan, A., Hynes-Ryan, C., Agarwal, S. M., Bourke, R., Cullen, W., Gaughran, F., Hahn, M. K., Krivoy, A., Lally, J., Leucht, S., Lyne, J., McCutcheon, R. A., Norton, M. J., O'Connor, K., Perry, B. I., Pillinger, T., Shiers, D., Siskind, D., Thompson, A., O'Shea, D., Keating, D., & O'Donoghue, B. (2025). Metformin for the prevention of antipsychotic-induced weight gain: Guideline development and consensus validation. Schizophrenia Bulletin, 51(5), 1193-1205. https://doi.org/10.1093/schbul/sbae205
- Stogios, N., Smith, E., Bowden, S., Tran, K. T., Lee, J., Bhat, V., Chintoh, A., Remington, G., Gerretsen, P., & Graff-Guerrero, A. (2022). Metabolic adverse effects of off-label use of second-generation antipsychotics in the adult population: a systematic review and meta-analysis. Neuropsychopharmacology, 47(3), 664-672. https://doi.org/10.1038/s41386-021-01163-7
Slayt 20 / 23
GLP-1 agonistleri ise kilo alımı kontrolden çıktığında daha işe yarıyor. Aslında hastanın VKİ’si 30 veya üzerinde olmadıkça, ya da hipertansiyon veya dislipidemi gibi obeziteye bağlı tıbbi komplikasyonları varsa 27 eşiğinin altında kalmadıkça bu ilaçları önermezdim. Bunlar FDA’nın belirlediği kriterler ve ben bu kriterlere uyuyorum; çünkü bu ilaçların da riskleri var. Obezite ciddi bir sorun haline gelmişse GLP-1’ler faydalı ve risk profili açısından uygun bir seçenek. Ayrıca bağımlılık ve biliş üzerinde de potansiyel olumlu etkileri bulunuyor.
Kaynaklar:
- Jacobson, S., Margolese, N., & Margolese, H. C. (2025). GLP-1 receptor agonists as a novel solution for antipsychotic-induced weight gain in severe and persistent mental illness. Canadian Journal of Psychiatry, 70, 7067437251386626. Advance online publication. https://doi.org/10.1177/07067437251386626
Ücretsiz dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
İşlem başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin; tüm materyalleri oraya gönderdik.
Slayt 21 / 23
Bir de topiramattan söz etmek gerekiyor. Topiramat, bipolar bozuklukta sık görülen OKB, TSSB, madde kullanım bozuklukları ve bulimia gibi eş tanılar için oldukça işlevsel. Kilo vermede de belirgin etkisi var; ancak bu etki genellikle 6 ila 12 ay süreyle devam ediyor, sonrasında ek bir yarar sağlamıyor.
Kaynaklar:
- Guille, C., Grant, J. E., & Vytopil, M. (2002). Clinical outcome of adjunctive topiramate treatment in a sample of patients with bipolar disorder. Progress in Neuro-Psychopharmacology and Biological Psychiatry, 26(2), 363–367. https://doi.org/10.1016/S0278-5846(01)00278-0
Slayt 22 / 23
Şimdi temel noktaları özetleyelim. Bipolar depresyonu tedavi eden antipsikotik sayısı sınırlıdır. Bunlar; kariprazin, lumateperone, lurasidone, olanzapin-fluoksetin kombinasyonu ve ketiapindir. Bu beş ilaçtan yalnızca ikisinin antimani etkisi vardır: kariprazin ve ketiapin. Ketiapin, anksiyete ve uykusuzluk üzerindeki etkileriyle öne çıkarken; lumateperone ve lurasidone görece iyi tolerabiliteleriyle dikkat çekmektedir.
Ücretsiz dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
İşlem başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin; tüm materyalleri oraya gönderdik.
Slayt 23 / 23
Antipsikotikler, tardif diskinezi ve metabolik sendrom gibi uzun vadeli riskleri nedeniyle yaklaşık altı ay gibi kısa süreli kullanım için en uygun seçeneklerdir.
