Slaytlar ve Metin Dökümü
Slayt 2 / 17
Bu ilaç 1990’larda epilepsi tedavisi için piyasaya çıktığında, hastaların yaklaşık onda birinde ciddi döküntülere yol açtığı için neredeyse piyasadan çekiliyordu. İlaç şirketi, dozu çok yavaş artırarak bu döküntü riskini en aza indirebildiğini keşfetti. Bu doğrultuda yavaş titrasyon kılavuzları geliştirildi. Lamotrijin hakkında bilmeniz gereken ilk şey, bu kılavuzlardan kesinlikle sapmamanız gerektiğidir; zira Stevens-Johnson sendromu olarak bilinen bu döküntü ölümcül olabilir ve doz daha hızlı artırıldığında çok sık görülebilir.
Kaynaklar:
- Parker, G., & McCraw, S. (2015). The 'disconnect' between initial judgments of lamotrigine vs. its real-world effectiveness in managing bipolar disorder. A tale with wider ramifications. Acta Psychiatrica Scandinavica, 132(5), 345–354. https://doi.org/10.1111/acps.12427
- Guberman, A. H., Besag, F. M., Brodie, M. J., Dooley, J. M., Duchowny, M. S., Pellock, J. M., Richens, A., Stern, R. S., & Trevathan, E. (1999). Lamotrigine-associated rash: Risk/benefit considerations in adults and children. Epilepsia, 40(7), 985-991. https://doi.org/10.1111/j.1528-1157.1999.tb00807.x
Ücretsiz dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
İşlem başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin; tüm materyalleri oraya gönderdik.
Slayt 3 / 17
Genel kılavuza göre iki hafta boyunca günde 25 mg ile başlanır, ardından iki hafta boyunca günde 50 mg’a çıkılır, sonrasında günde 100 mg’a ulaşılır ve oradan itibaren yaklaşık haftada bir artış yapılır. Depresyon için doz aralığı 50 ile 200 mg arasındadır. Uykuyu hafifçe bozabildiğinden, ilacı sabahları tek doz olarak vermeyi tercih ediyorum.
Kaynaklar:
- Aiken, C. (2021, March 11). How to minimize lamotrigine's adverse effects. Psychiatric Times. https://tinyurl.com/5n97w665
- Haenen, N., Kamperman, A. M., Prodan, A., Nolen, W. A., Boks, M. P., & Wesseloo, R. (2024). The efficacy of lamotrigine in bipolar disorder: A systematic review and meta-analysis. Bipolar Disorders, 26(5), 431–441. https://doi.org/10.1111/bdi.13452
Slayt 4 / 17
Hastanın ilacı yeni başladığı ilk iki ay içinde herhangi bir döküntü gelişirse lamotrijini derhal kesmek gerekir. Bu süreçte döküntüler oldukça sık görülmektedir; yavaş titrasyona rağmen yaklaşık her on kişiden birinde iyi huylu döküntüler ortaya çıkabilir. Bu nedenle ne yazık ki ilacı sık sık kesmek zorunda kalıyoruz.
Kaynaklar:
- Aiken, C. (2021, March 11). How to minimize lamotrigine's adverse effects. Psychiatric Times. https://tinyurl.com/5n97w665
- Parker, G., & McCraw, S. (2015). The 'disconnect' between initial judgments of lamotrigine vs. its real-world effectiveness in managing bipolar disorder. A tale with wider ramifications. Acta Psychiatrica Scandinavica, 132(5), 345–354. https://doi.org/10.1111/acps.12427
Ücretsiz dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
İşlem başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin; tüm materyalleri oraya gönderdik.
Slayt 5 / 17
Bazı hastalar yalnızca lamotrijine yanıt verir ve ‘Bunu kesmek istemiyorum, depresyonuma yardımcı olan tek şey bu’ derler. Bu durumda ilacı yeniden titre edebiliriz. Bu konuda, 100’den fazla hastayı kapsayan yaklaşık altı çalışma yapılmıştır. Bu çalışmalarda günde 5 mg ile başlayan ve her iki haftada 5 mg artırılan çok yavaş bir yeniden titrasyon uygulanmıştır. Terapötik doza ulaşmak yaklaşık üç ay sürmektedir. Bu yaklaşım nadiren başvurulan bir yöntemdir; ancak ciddi bir döküntü yaşamamış bazı hastalar için uygun bir seçenek olabilir.
Kaynaklar:
- Aiken, C. (2021, March 11). How to minimize lamotrigine's adverse effects. Psychiatric Times. https://tinyurl.com/5n97w665
- Aiken, C. B., & Orr, C. (2010). Rechallenge with lamotrigine after a rash: a prospective case series and review of the literature. Psychiatry, 7(5), 27-32.
Slayt 6 / 17
Peki lamotrijine bağlı ciddi bir döküntü nasıl görünür? Deride kabarcıklar oluşur; döküntü düz değil, kabarık bir görünümdedir. Yüzü veya ağız, göz ve genital bölge gibi mukoza zarlarını etkiler. Avuç içlerini veya ayak tabanlarını kapsar. Dudakları ve ağzı da etkiler. Tipik bir ilaç döküntüsü göğüste ortaya çıkar, düz ve dantel görünümündedir. Ciddi bir lamotrijin döküntüsü ise kabarık, pütürlü ve kabarcıklı bir yapıda olup vücudun farklı bölgelerinde görülür; halsizlik, ateş veya lenf bezi büyümesi gibi sistemik belirtilerle birlikte seyreder.
Kaynaklar:
- Aiken, C. (2021, March 11). How to minimize lamotrigine's adverse effects. Psychiatric Times. https://tinyurl.com/5n97w665
- Aiken, C. B., & Orr, C. (2010). Rechallenge with lamotrigine after a rash: a prospective case series and review of the literature. Psychiatry, 7(5), 27-32.
Ücretsiz dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
İşlem başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin; tüm materyalleri oraya gönderdik.
Slayt 7 / 17
Ciddi döküntü gelişen hastaları tıbbi yardıma yönlendirmeniz gerekir. Bu süreçte genellikle iltihabı hızla baskılamak amacıyla prednizon azaltma tedavisi uygulanır; zira bu döküntüler alerjik ve inflamatuvar tepkilerdir. Lamotrijini yeniden titre etmeyi düşünüyorsanız, tekrar denemeden önce döküntünün tamamen geçmesi için en az bir ay beklemeniz gerekir.
Kaynaklar:
- Aiken, C. (2021, March 11). How to minimize lamotrigine's adverse effects. Psychiatric Times. https://tinyurl.com/5n97w665
- Aiken, C. B., & Orr, C. (2010). Rechallenge with lamotrigine after a rash: a prospective case series and review of the literature. Psychiatry, 7(5), 27-32.
Slayt 8 / 17
Lamotrijinin yalnızca 18 yaş ve üzeri için onaylı olduğunu da belirtmek gerekir. Bu nedenle ergen veya çocuklarda kullanımı endikasyon dışıdır ve dozlamada dikkatli olunmalıdır; zira döküntüler çocuklarda daha sık görülmektedir. Endikasyon dışı kullanım söz konusu olduğunda, titrasyonu doğru belirlemek için PDR’ye başvurmanızı öneririm; çünkü 18 yaş altında doz, vücut ağırlığına ve yaşa göre farklılık göstermektedir.
Kaynaklar:
- Aiken, C. (2021, March 11). How to minimize lamotrigine's adverse effects. Psychiatric Times. https://tinyurl.com/5n97w665
- Aiken, C. B., & Orr, C. (2010). Rechallenge with lamotrigine after a rash: a prospective case series and review of the literature. Psychiatry, 7(5), 27-32.
Ücretsiz dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
İşlem başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin; tüm materyalleri oraya gönderdik.
Slayt 9 / 17
Ölüm ve döküntü gibi ciddi risklerine karşın lamotrijin neden kullanılsın? Çünkü bazı hastalar yalnızca bu ilaca özgü bir yanıt gösterir. Ayrıca tüm bipolar tedavileri arasında lamotrijin, çoğu duygudurum dengeleyicisi için söyleyemeyeceğimiz bir şeyi sunar: çok iyi bir tolerabilite profili.
Kaynaklar:
- Aiken, C. (2021, March 11). How to minimize lamotrigine's adverse effects. Psychiatric Times. https://tinyurl.com/5n97w665
- Haenen, N., Kamperman, A. M., Prodan, A., Nolen, W. A., Boks, M. P., & Wesseloo, R. (2024). The efficacy of lamotrigine in bipolar disorder: A systematic review and meta-analysis. Bipolar Disorders, 26(5), 431–441. https://doi.org/10.1111/bdi.13452
Slayt 10 / 17
Döküntü dışında baş ağrısı görülebilir. Yüksek dozlarda kelime bulma güçlüğü gibi bilişsel sorunlar ortaya çıkabilir. Canlı rüyalar ve hafif bulantı da gözlemlenebilir; ancak yan etkiler genel olarak nadir ve hafif seyretmektedir. Bu slayttaki yan etkileri gidermek için uzun salınımlı veya ağızda dağılan tablet formlarının kullanımı gibi bazı önerilere yer verdim.
Kaynaklar:
- Bowden, C. L., Asnis, G. M., Ginsberg, L. D., Bentley, B., Leadbetter, R., & White, R. (2004). Safety and tolerability of lamotrigine for bipolar disorder. Drug Safety, 27(3), 173-184. https://doi.org/10.2165/00002018-200427030-00002
Ücretsiz dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
İşlem başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin; tüm materyalleri oraya gönderdik.
Slayt 11 / 17
İlacın etkinliği konusunda bilmeniz gereken önemli bir nokta var. Psikiyatristler uzun yıllar boyunca lamotrijinin bipolar depresyonu gerçekten tedavi edip etmediğini sorguladı; bu durum, ilaç geliştirme sürecinde yaşanan büyük bir yanlış anlaşılmadan kaynaklanmaktadır. Bristol Myers Squibb şirketi lamotrijinin bipolar depresyonda etkinliğini kanıtlamak amacıyla beş haftalık çalışmalar yürüttü. Oysa ilacı titre etmek dört hafta sürdüğünde, beş haftada anlamlı bir etkinlik elde etmek mümkün değildir. Bu çalışmalar beklenen sonuçları vermedi ve ilaç, akut bipolar depresyon için onay alamadı.
Kaynaklar:
- Parker, G., & McCraw, S. (2015). The 'disconnect' between initial judgments of lamotrigine vs. its real-world effectiveness in managing bipolar disorder. A tale with wider ramifications. Acta Psychiatrica Scandinavica, 132(5), 345–354. https://doi.org/10.1111/acps.12427
Slayt 12 / 17
Richard Weisler de dahil olmak üzere bazı psikiyatristler, ilaç şirketini bu ilacın değerli bir potansiyel taşıdığına ve daha uzun süreli çalışmalar yapılması gerektiğine ikna etti. Weisler, şirketi uzun vadeli etkinliği kanıtlamak amacıyla bir ila iki yıllık çalışmalar yapmaya yöneltti. Bu risk karşılığını verdi; zira iki yıllık süreçte lamotrijinin yeni bir epizod yaşama, yani nüks etme süresini yüzde elli oranında uzattığı görüldü.
Kaynaklar:
- Parker, G., & McCraw, S. (2015). The 'disconnect' between initial judgments of lamotrigine vs. its real-world effectiveness in managing bipolar disorder. A tale with wider ramifications. Acta Psychiatrica Scandinavica, 132(5), 345–354. https://doi.org/10.1111/acps.12427
Ücretsiz dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
İşlem başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin; tüm materyalleri oraya gönderdik.
Slayt 13 / 17
Hastalara şunu söyleyebilirsiniz: Lamotrijin kullansalar bile depresyon yaşayabilirler; ancak bunu çok daha az sıklıkla yaşayacaklar, genellikle lamotrijin kullanmadıklarına kıyasla yaklaşık yarı yarıya azalmış bir sıklıkla. Bu, ilacın faydalarını değerlendirirken önemli bir noktadır; çünkü yeni bir depresyon epizodu gelişti diye lamotrijini kesmek istemezsiniz. İlacın temel amacı epizod sıklığını azaltmaktır. Bu nedenle lamotrijin, hem bipolar I hem de bipolar II bozukluğunda yeni epizodları önlemek amacıyla onay almıştır.
Kaynaklar:
- Parker, G., & McCraw, S. (2015). The 'disconnect' between initial judgments of lamotrigine vs. its real-world effectiveness in managing bipolar disorder. A tale with wider ramifications. Acta Psychiatrica Scandinavica, 132(5), 345–354. https://doi.org/10.1111/acps.12427
- Yatham, L. N., Kennedy, S. H., Parikh, S. V., Schaffer, A., Beaulieu, S., Alda, M., O'Donovan, C., MacQueen, G., McIntyre, R. S., Sharma, V., Persad, E., Young, L. T., & Ravindran, A. V. (2018). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) and International Society for Bipolar Disorders (ISBD) 2018 guidelines for the management of patients with bipolar disorder. Bipolar Disorders, 20(2), 97–170. https://doi.org/10.1111/bdi.12609
Slayt 14 / 17
Sonraki aşamada lamotrijinin lityumla sinerjistik bir etki gösterdiği anlaşıldı; ikisi birlikte kullanıldığında hastalar her birinden ayrı ayrı elde edilenden daha iyi yanıtlar verdi. Son olarak, son on yılda yürütülen ve ilaç şirketlerinden bağımsız olarak finanse edilen, üç ay gibi daha uzun süreli çalışmalar sayesinde lamotrijinin bipolar depresyonu gerçekten tedavi ettiği kanıtlandı. Bu çalışmalar, ilacın bipolar depresyonu tedavi ettiğini; ancak etkisinin daha yavaş ortaya çıktığını gösterdi ve bu, en önemli dezavantajıdır. Etki göstermesi 6 ila 12 hafta sürebilirken, bu seride ele aldığımız lityum ve antipsikotikler gibi diğer tedavilerin etkisi genellikle iki ila dört haftada ortaya çıkmaktadır.
Kaynaklar:
- Haenen, N., Kamperman, A. M., Prodan, A., Nolen, W. A., Boks, M. P., & Wesseloo, R. (2024). The efficacy of lamotrigine in bipolar disorder: A systematic review and meta-analysis. Bipolar Disorders, 26(5), 431–441. https://doi.org/10.1111/bdi.13452
- van der Loos, M. L., Mulder, P. G., Hartong, E. G., Blom, M. B., Vergouwen, A. C., de Keyzer, H. J., Notten, P. J., Luteijn, M. L., Timmermans, M. A., Vieta, E., Nolen, W. A., & LamLit Study Group. (2009). Efficacy and safety of lamotrigine as add-on treatment to lithium in bipolar depression: A multicenter, double-blind, placebo-controlled trial. The Journal of Clinical Psychiatry, 70(2), 223–231. https://doi.org/10.4088/jcp.08m04152
Ücretsiz dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
İşlem başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin; tüm materyalleri oraya gönderdik.
Slayt 15 / 17
Peki tüm bunları pratikte nasıl kullanırsınız? Hastalara makul bir seçenek menüsü sunarak. Şöyle diyebilirsiniz: ‘Bipolar depresyonunuzu tedavi edebilecek iki seçeneğim var. Biri daha yavaş etki eder ama yan etkileri oldukça azdır. Diğeri ise belki bir ila iki hafta içinde daha hızlı etki gösterir.’ Bu ikinci seçenek, örneğin lumateperone veya lurasidone gibi bir antipsikotik olabilir; ancak daha fazla yan etkiyle birlikte gelir. Hastalarınızı bu karara dahil edin; çünkü seçimi kendileri yaptığında tedaviye daha iyi yanıt verme eğilimindedirler.
Kaynaklar:
- Yatham, L. N., Kennedy, S. H., Parikh, S. V., Schaffer, A., Beaulieu, S., Alda, M., O'Donovan, C., MacQueen, G., McIntyre, R. S., Sharma, V., Persad, E., Young, L. T., & Ravindran, A. V. (2018). Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) and International Society for Bipolar Disorders (ISBD) 2018 guidelines for the management of patients with bipolar disorder. Bipolar Disorders, 20(2), 97–170. https://doi.org/10.1111/bdi.12609
Slayt 16 / 17
Lamotrijin hakkındaki temel noktaları özetleyelim. Lamotrijin, yetişkinlerde bipolar bozuklukta yeni epizodların önlenmesi amacıyla FDA tarafından onaylanmıştır. Aynı zamanda akut bipolar depresyonu da tedavi eder; ancak akut maniyi tedavi etmez. Lamotrijinin en önemli avantajı iyi tolere edilmesidir ve bipolar II bozukluğu ile siklotimik mizaç özelliği gösteren hastalar için iyi bir seçenektir.
Ücretsiz dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
İşlem başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin; tüm materyalleri oraya gönderdik.
Slayt 17 / 17
Lamotrijinin başlıca dezavantajları, etkisinin yavaş başlaması ve Stevens-Johnson sendromu olarak bilinen ciddi döküntü riskidir. Bu risk yaklaşık 3000’de 1 oranında olmakla birlikte, ilacı yeni başlayan hastalarda ilk iki ay içinde herhangi bir cilt değişikliği veya döküntü gelişirse ilacı derhal kesmek gerekir.
