Metin sürümü
Yeni Uluslararası Şizofreni Kılavuzları Yayımlandı
Bu Quick Take’te, kısa süre önce yayımlanan yeni bir şizofreni kılavuzundan haberdar etmek istiyorum. Söz konusu kılavuz, Mart 2025’te Lancet Psychiatry dergisinde yayımlandı.
Yayının başlığı “INTEGRATE: international guidelines for the algorithmic treatment of schizophrenia” (INTEGRATE: Şizofreninin Algoritmik Tedavisi için Uluslararası Kılavuzlar). Bu kılavuzlar, 30 ülkeden geniş bir psikiyatrist grubu tarafından geliştirildi. Tüm BM bölgelerini kapsayan bu çalışma, gerçek anlamda uluslararası bir girişimdir.
Bir not düşmem gerekiyor: Ben de kılavuz geliştirme sürecine katılan INTEGRATE Danışma Kurulu’nun üyelerinden biriydim. Bu süreç; bir anket geliştirmek amacıyla yapılan kapsamlı bir umbrella derlemeyi de kapsıyordu. Söz konusu anket, yaşanmış deneyime sahip bireylerin de dahil olduğu odak gruplarından alınan geri bildirimlerle birlikte, dünya genelinde davet edilen uzmanlar arasında konsensüs sağlamak için kullanıldı.
PDF ve diğer dosyaları indirin
Yeni Bir Şizofreni Kılavuzuna Neden İhtiyaç Duyuldu?
Peki, gerçekten yeni bir şizofreni kılavuzuna ihtiyaç var mıydı? Bence evet. Mevcut kılavuzların büyük çoğunluğu ya güncelliğini yitirmiş ya da kafa karıştırıcı niteliktedir.
Buna karşın INTEGRATE kılavuzları, günümüzde yüksek kaliteli şizofreni bakımı olarak değerlendirdiğimiz unsurların öz bir özetini sunmaktadır. Herhangi bir ülke için uygulanabilir olan bu kılavuzlar, her klinisyenin kolaylıkla takip edebileceği bir algoritma biçiminde sunulmaktadır. Yetkili uluslararası konsensüs kılavuzlarının varlığı, şizofreni bakımındaki farklılıkları azaltma yolunda önemli bir adımı temsil etmektedir.
“Farklılık neden sorun olsun ki?” diye düşünebilirsiniz. Tıpta farklılık, düşük kaliteli bakımın bir göstergesi olabilir. Şöyle açıklayayım:
- Örneğin, tedaviye dirençli şizofrenide klozapin kullanım oranlarının Almanya, Amerika Birleşik Devletleri, Güney Kore veya Nijerya arasında ya da bir ülkenin kendi bölgeleri içinde farklılık göstermesini açıklayan herhangi bir gerekçe yoktur.
- Bu durum, yalnızca klozapinin uygun biçimde kullanılmamasından kaynaklanan bir sorundur; oysa klozapin, hastanın yaşadığı yer fark etmeksizin tedaviye dirençli şizofrenide tedavi seçeneğidir.
- Evrensel nitelikte tek bir kılavuza sahip olmak, tüm hastalar için optimal şizofreni bakımına ulaşmada en azından iyi bir başlangıç noktası olabilir.
INTEGRATE Algoritmasının Güçlü Yönleri ve Temel Varsayımları
Bu kılavuzların güçlü yanı, hasta merkezli bakıma olanak tanıyacak ölçüde dinamik ve esnek olmalarına karşın aşırı karmaşıklıktan uzak olmalarıdır. Klinisyenlere fiilen uygulayabilecekleri bir algoritma sunmaktadırlar.
Her klinisyen önerilen algoritmayı takip etse, şizofrenisi olan tüm hastalarda bakım kalitesini önemli ölçüde artırmış olurduk.
Kılavuzların kendisine gelince, birkaç temel varsayımı bulunmaktadır:
- Paylaşılan karar verme sürecinin önemi
- Hasta iyileşmiyorsa erken müdahale
- İlaç yan etkilerinin tedavi kararlarının ayrılmaz bir parçası olarak ele alınması
PDF ve diğer dosyaları indirin
İlk Epizod Psikozuna Yönelik Öneriler
İlk epizod psikozlu bir hasta için algoritmayı adım adım inceleyelim:
- Aripiprazol ile başlayın (tercih belirtilmemişse)
- Erken dönemde Uzun Etkili Enjektabilleri (LAI) kullanın
- Seçilmiş olgularda tedaviyi kesmeyi değerlendirin
- Endike olduğunda gecikmeksizin Klozapin başlayın
Tedavi kılavuzlarının algoritmik özeti. Görseli indirmek için sağ tıklayın.
Medikal Yönetim Önerileri
Kılavuzlar ayrıca medikal yönetim önerileri de içermektedir; örneğin metabolik risk profili yüksek bir antipsikotik reçeteleneceğinde metformin’in rutin olarak kullanılması önerilmektedir. Bu önerileri hayata geçirirseniz, ilk epizod hastalarınıza mükemmel bir bakım sunmuş olursunuz.
PDF ve diğer dosyaları indirin
Kılavuzların Sınırlılıkları
Belirtilmesi gereken bazı kısıtlılıklar mevcuttur:
- Kılavuzlar yalnızca psikofarmaklojiyle sınırlıdır; bu alan şizofreni bakımının önemli bir ayağını oluşturmakla birlikte, psikososyal destek ve rehabilitasyon olmaksızın tek başına yetersiz kalmaktadır.
- Kılavuzlar, yalnızca Amerika Birleşik Devletleri’nde onay almış olan yeni dopaminerjik olmayan antipsikotik olan ksanomelin artı trospiyum’un rolünü değerlendirme imkânı bulamamıştır.
- Kilo yönetiminde GLP agonistlerinin rolüne de değinilmemiştir.
Sonuç: Tekdüze ve Uygulanabilir Kılavuzlar
Bugünkü ana mesajım şudur: Artık sahada, şizofreninin farmakolojik yönetimine ilişkin ülkeden bağımsız, evrensel ve pratik kılavuzlar mevcuttur. En az birkaç yıl geçerliliğini koruyacak olan bu kılavuzların düzenli aralıklarla güncellenmesi planlanmaktadır.
Bu kılavuzların önemli bir adım niteliği taşıdığını düşünüyorum. Şizofrenisi olan hastalara yönelik iyi farmakolojik tedavinin nasıl olması gerektiğini tanımlamaya yardımcı olmaktadırlar.
Sizi kılavuzun yayımına başvurmanızı ve algoritmayı incelemenizi teşvik ediyorum. Bu algoritmayı kendi pratiğinize uygulayın. Ayrıca lütfen bu algoritmayı kliniğinize asın; hastalarınızı eğitmek için son derece yararlı bir öğretim aracıdır. Asistan hekimler, hemşire pratisyenler veya uzmanlık öğrencileriyle çalışıyorsanız, bu hasta grubuna yönelik optimal bakımı nasıl uygulayacaklarını öğretmek için de oldukça değerli bir kaynaktır.
PDF ve diğer dosyaları indirin
Abstract
Orijinal makalenin özeti, İngilizce olarak verilmiştir.
INTEGRATE: international guidelines for the algorithmic treatment of schizophrenia
Robert A McCutcheon, PhD, Toby Pillinger, PhDc, Ioana Varvari, MRCPsych, Sean Halstead, MD, Olatunde O Ayinde, MSg Nicolás A Crossley, PhDh, et al.
Schizophrenia is a mental illness involving multiple symptom domains and is often associated with substantial physical health comorbidities. Guidelines exist, but these tend to be country-specific and are often missing a concise yet comprehensive algorithmic approach. From May 1, 2023, to Jan 1, 2025, International Guidelines for Algorithmic Treatment (INTEGRATE) authors from all UN regions collaborated to develop a consensus guideline focused on the pharmacological treatment of schizophrenia. Following an umbrella review of the literature, input from expert workshops, a consensus survey, and lived experience focus groups, a consensus algorithmic guideline and associated digital tool were developed. Key recommendations include a focus on metabolic health from treatment initiation, timely assessment and management of non-response, symptom domain-specific interventions, mitigation of side-effects, and the prompt use of clozapine in cases of treatment resistance.
Kaynak
McCutcheon, R.; Pillinger, T.; Varvari, I.; Halstead, S.; Ayinde, O.; Crossley, N. et al. (2025). INTEGRATE: international guidelines for the algorithmic treatment of schizophrenia. The Lancet Psychiatry; 12(5):384-394.
