2024 Yılının Özeti: Psikiyatride Yeni FDA Onayları

Özet

Yeni moleküler varlıklar (NME’ler):
- Şizofreni tedavisinde M1/M4 agonizması yoluyla etki gösteren Cobenfy (xanomeline-trospium).
- Konfirme amiloid patolojisi olan hafif Alzheimer hastalarına yönelik Kisunla (donanemab-azbt).
Genişletilmiş endikasyonlar:
- Bipolar I bozukluğunda manik veya mikst epizodların tedavisinde Fanapt (iloperidon).
Yeni formülasyonlar:
- Tardif diskinezi ve disfajisi olan hastalar için Ingrezza Sprinkle (valbenazine).
- Pediatrik DEHB’de sıvı süspansiyon formunda Onyda XR (clonidine).
- Basitleştirilmiş tek doz ilk ay enjeksiyonu ile Erzofri (paliperidone palmitate).
Yeni ön ilaç:
- Alzheimer hastalığında gastrointestinal yan etkileri azaltmak amacıyla tasarlanmış Zunveyl (benzgalantamine).

DEHB

Onyda XR (Clonidine) – 30 Mayıs 2024

Onyda XR, DEHB için halihazırda onaylı bir alfa2-adrenerjik agonist olan clonidine’in yeni bir sıvı formülasyonudur.
Endikasyon:
- 6 yaş ve üzeri pediatrik hastalarda DEHB tedavisi ^[1].
Üretici firma, mevcut formülasyonu uzatılmış salımlı sıvı süspansiyona dönüştürmek için tescilli bir teknoloji kullanmıştır.
- FDA, Onyda XR’ı 505(b)(2) düzenleyici yolu kapsamında onaylamıştır; bu yol, daha önce onaylanmış ilaçlara ait mevcut klinik verilerin kullanılmasına olanak tanımaktadır ^[2] , ^[3]
  .
Üretici firmaya göre Onyda XR iki potansiyel avantaj sunmaktadır ^[4]:
- Portakal aromalı sıvı formülasyonu sayesinde tablet yutmada güçlük çeken çocuklar için daha kolay kullanılabilir olabilir.
- Gece alınan günde tek doz bir ilaç olması, sabah rutinlerini kolaylaştırabilir.

Bipolar Bozukluk

Fanapt (Iloperidon) – 3 Nisan 2024

Iloperidon (Fanapt), bipolar I bozukluğuyla ilişkili manik veya mikst epizodların tedavisi için artık onaylanmıştır ^[5].
Iloperidon daha önce şizofreni tedavisi için onaylı olduğundan, bu onay genişletilmiş bir endikasyonu temsil etmektedir ^[6].
Iloperidon, ortostatik hipotansiyon riskini en aza indirmek için 7 günlük bir titrasyon süresi gerektirmektedir.

Alzheimer Hastalığı

Zunveyl (Benzgalantamine) – 29 Temmuz 2024

Zunveyl (Benzgalantamine), galantamine’in benzoil ester ön ilacıdır.
Endikasyon:
- Alzheimer hastalığı olan hastalarda hafif-orta şiddetli demans ^[7].

Bağırsakta emilen galantamine, kan dolaşımına ulaşmadan önce lokal olarak gastrointestinal yan etkilere yol açar. Benzgalantamine ise bağırsak duvarını inaktif bir ön ilaç olarak geçer ve galantamine’i yalnızca ester bağının kırılmasıyla kan dolaşımında serbest bırakır.

Farmakoloji:
- Galantamin tedavisi, enterik sinir sisteminin kolinerjik uyarılması nedeniyle sıklıkla gastrointestinal yan etkilerle sınırlı kalmaktadır ^[8].
- Benzgalantamin, intestinal kolinerjik reseptörlere bağlanmayı önleyerek GI yan etkileri azaltan bir benzoil ester modifikasyonuyla tasarlanmıştır ^[9].
- Absorbsiyonun ardından benzgalantamin, kanda hidrolize edilerek aktif galantamin ve benzoik asit açığa çıkarır.
Proilaç yaklaşımı, terapötik etkinliği korurken tolerabiliteyi potansiyel olarak artırmayı hedeflemektedir.

Kisunla (Donanemab-Azbt) – 2 Temmuz 2024

Farmakoloji
- Donanemab, amiloid beta plak birikimini azaltan bir monoklonal antikordur.
Endikasyon ^[10]:
- Konfirme amiloid patolojisi olan, hafif kognitif bozukluk veya Alzheimer hastalığının hafif demans evresindeki hastalar.
Etkinlik:
- Hafif kognitif bozukluk ve hafif demans evresindeki hastalarda kognitif ve işlevsel gerileme hızını azaltır.
Yan etkiler
- İntraserebral hemoraji riski, daha spesifik olarak “amiloid ilişkili görüntüleme anormallikleri (ARIA)” için siyah kutu uyarısı mevcuttur.
Pratik bilgiler ^[11]:
- Maliyet, 12 aylık tedavi için USD 32.000, 18 aylık tedavi için USD 48.696 olarak tahmin edilmektedir.
- IV infüzyonlar her 4 haftada bir uygulanır.
- MRI ile izleme gerektirir.
- Plak temizlendikten sonra tedaviye son verilebilir.

Erzofri
(Paliperidone Palmitate) – 28 Temmuz 2024

Erzofri, Invega Sustenna ile karşılaştırılabilir nitelikte yeni bir aylık paliperidon palmitat formülasyonudur ^[12].
Temel fark:
- Erzofri ilk ay tek bir enjeksiyon gerektirirken, Invega Sustenna iki enjeksiyon gerektirmektedir ^[13].
Endikasyonlar:
- Erişkinlerde şizofreni.
- Erişkinlerde şizoaffektif bozukluk; monoterapi olarak ya da duygudurum dengeleyiciler veya antidepresanlarla birlikte.

Ingrezza Sprinkle
(Valbenazine) – 30 Nisan 2024

Ingrezza Sprinkle, tardif diskinezi ve Huntington hastalığıyla ilişkili koreayı tedavi etmek üzere onaylanan yeni bir valbenazin formülasyonudur ^[14].
Yeni sprinkle formülasyonu ağırlıklı olarak disfajisi olan hastalara yöneliktir.
Sprinkle kapsül, açılarak elma püresi, yoğurt veya puding gibi az miktarda yumuşak yiyeceğin üzerine serpilmek üzere tasarlanmıştır. Süt veya su gibi sıvılara karıştırılmamalıdır.

Cobenfy
(Xanomeline-Trospium) – 26 Eylül 2024

Cobenfy, xanomelin (XML) ile trospiyum klorürü (TRP) bir araya getirir. Xanomelin, M₁ ve M₄ reseptörlerini agonize ederek etkinliği sağlar; trospiyum ise beyne geçmeyen periferik bir muskarinik antagonist olup periferik yan etkileri hafifletir.

Farmakoloji:
- Cobenfy, terapötik etkiler için xanomelini, kolinerjik yan etkileri azaltmak için ise trospiyum klorürü bir arada içermektedir.
- M1 ve M4 agonisti olan xanomelin, psikozla ilişkili bölgelerde dopamin salınımını modüle eder ^[15].
  - M1 agonizmi, prefrontal kortekste GABAerjik inhibisyonu artırarak glutamat sinyalini ve VTA dopamin salınımını azaltır.
  - M4 agonizmi, kolinerjik otoreseptörleri aktive ederek asetilkolin ve buna bağlı VTA dopamin salınımını düşürür.
  - Her iki mekanizma da psikozla ilişkili striyatal bölgeleri hedef alarak daha az motor yan etkiyle antipsikotik etki sağlama potansiyeli taşımaktadır.
- Trospiyum, aşırı kolinerjik etkileri önleyen periferik bir muskarinik antagonisttir.
Endikasyon:
- Erişkinlerde şizofreni tedavisi
Yaygın yan etkiler (%5 ve üzeri ve plasebodan en az iki kat fazla) ^[16]
- Bulantı, dispepsi, konstipasyon, kusma, hipertansiyon, karın ağrısı, diyare, taşikardi, baş dönmesi ve GÖRH.
Kontrendikasyonlar:
- Üriner retansiyon, orta veya ağır hepatik yetmezlik, gastrik retansiyon ve tedavi edilmemiş dar açılı glokom.
Tahmini maliyet: USD 1.850/ay

Kaynaklar

1. U.S. Food and Drug Administration. (2024). ONYDA XR (clonidine hydrochloride) extended-release oral suspension: Prescribing Information (Drug Label 217645). Center for Drug Evaluation and Research.

2. U.S. Food and Drug Administration. (2024). NDA 217645 approval package for: ONYDA XR (clonidine hydrochloride) (New Drug Application Approval 217645Orig1s000). Center for Drug Evaluation and Research.

3. Goldstein, B. (2023). Overview of the 505(b)(2) regulatory pathway for new drug applications [Regulatory Guidance Presentation]. U.S. Food and Drug Administration / Center for Drug Evaluation and Research.

4. Tris Pharma, Inc. (n.d.). ONYDA™ XR (clonidine HCI) ADHD medication.

5. U.S. Food and Drug Administration. (2024). Supplemental new drug application approval for FANAPT (iloperidone) tablets (FDA Approval Letter NDA 022192/S-023). U.S. Food and Drug Administration.

6. Vanda Pharmaceuticals Inc. (2024). FANAPT (iloperidone) tablets: Prescribing information. Vanda Pharmaceuticals Inc.

7. Alpha Cognition Inc. (2024). ZUNVEYL (benzgalantamine) delayed-release tablets, for oral use: Highlights of prescribing information. Alpha Cognition Inc.

8. Sridhar, G. R. (2022). Acetylcholinesterase inhibitors (Galantamine, Rivastigmine, and Donepezil). In P. Riederer, G. Laux, T. Nagatsu, W. Le, & C. Riederer (Eds.). NeuroPsychopharmacotherapy (pp. 2709–2721). Springer International Publishing.

9. Alpha Cognition Inc. (2024). A new approach for the treatment and administration of Alzheimer’s disease.

10. U.S. Food and Drug Administration. (2024). KISUNLA (donanemab-azbt) injection: Prescribing information (New Drug Application Approval NDA 218390). U.S. Food and Drug Administration / U.S. Food and Drug Administration.

11. Richmond, L. M. (2024). New medication, staging criteria signal a potential shift in alzheimer’s care. Psychiatric News, 59(8).

12. Shandong Luye Pharmaceutical Co., Ltd. (2024). ERZOFRI (paliperidone palmitate) prescribing information.

13. Janssen Pharmaceuticals, Inc. (2024). INVEGA SUSTENNA (paliperidone palmitate) prescribing information.

14. U.S. Food and Drug Administration. (2024). INGREZZA SPRINKLE (valbenazine) capsules: FDA Approval (New Drug Application Approval NDA 218390). U.S. Food and Drug Administration.

15. Paul, S. M., Yohn, S. E., Brannan, S. K., Neugebauer, N. M., & Breier, A. (2024). Muscarinic Receptor Activators as Novel Treatments for Schizophrenia. Biological Psychiatry, 96(8), 627–637.

16. Bristol-Myers Squibb. (2024). COBENFY (xanomeline and trospium chloride) [package insert]. Princeton, NJ: Author.